مطالعه باید بر اساس یکی از سیستم های مطالعاتی انجام شود تا راندمان لازم را داشته باشد. در این پست به معرفی کارآمدترین سیستم‌های مطالعاتی می‌پردازیم.

  • روش مطالعه PQ5R
  • روش مطالعه MRPQ5RTR
  • روش مطالعه SQ3R

روش مطالعه PQ5R

این روش یکی از معروف‌ترین روش‌های بهسازی حافظه است. نام این روش همانند نام انگلیسی آن ( PQ5R ) متشکل از حروف اول هفت مرحله‌ای آن است.

  1. مرحله  پیش خوانی Preview   
  2. مرحله  سؤال کردن Question
  3. مرحله  خواندن Reading
  4. مرحله  خلاصه نویسی Record
  5. مرحله مرور کردن Review
  6. مرحله از بر کردن (مرور ذهنی) Recite
  7. مرحله تازه کردن مطالعه Refreshment
۱- مرحله‌ی پیش‌خوانی Preview
  • در این مرحله فصل‌های مختلف کتاب به صورت یک مطالعه اجمالی و مقدماتی مطالعه می‌شود.
  • از جمله موارد این مرحله خواندن عنوان فصل‌ها , خواندن سطحی فصل , توجه به تصاویر , بخش‌های اصلی و فرعی و خلاصه فصل‌ها می باشد .
  • هدف در این مرحله یافتن یک دید کلی نسبت به کتاب و ارتباط دادن بخش‌های مختلف کتاب با یکدیگر می‌باشد.
۲- مرحله‌ی سؤال کردن Question
  • پس از مطالعه اجمالی موضوعات و نکات اصلی , در باره‌ی آن‌ها به طرح سؤال بپردازید .
  • این کار باعث افزایش دقت و تمرکز فکر و سرعت و سهولت یادگیری می گردد .

تذکر ۱: از هر ۳ یا ۴ صفحه اگر یک سئوال کلی طرح کنید کافی است و نیازی نیست سوالات زیادی را استخراج کنید.

تدکر ۲: برای اینکه در این مرحله شرطی بشوید، روی میز مطالعه خود روی کاغـــذ بنویسید (Q) که هر وقت این علامت را می‌بینید، یادتان بیافتد که باید سوال طرح کنید.

قبل از آغاز مراحل حین مطالعه، مطالعه را از جنبه دیـــگری نیز مورد بررسی قرار می دهیم:

مطالعه شامل سه بخش است:

الف) یادگیری

ب ) به خاطر سپاری

ج ) یادآوری

تذکر: از سیستم ها و روشـهای مطالعاتــی آنهایی موفق هستند که بر روی بخاطر سپاری و یادآوری توجه بیشتری کـــرده‌اند و بواسطـــه آن سیستم‌های موفقی هستند، در حالــــیکه سیستم آموزش ما برروی یادگیری تأکید دارد. نسبت اهمیت مراحل به‌خاطر سپاری و یادآوری به یادگیری حدود  ۷۰درصد است.

۳- مرحله‌ی خواندن Reading
  • در این مرحله به خواندن دقیق و کامل مطالب کتاب می‌پردازید .
  • هدف در این مرحله فهمیدن کلیات و جزئیات مطالب و نیز پاسخگوئی به سؤالات مرحله قبل می‌باشد.(هدف از مرحله خواندن فقط فهمیدن و انتقال اطلاعات از کتب به یادداشت‌هاست.)
  • در مرحـــله خواندن برای فـهم بهتر مطالب مــی‌توان از کارهایی مثل یادداشت برداری , علامت گذاری و خلاصه نویسی بهره جُست.

تذکر ۱: تنها عضوی که در موقع درس خواندن می تواند حرکت کند، چشم‌ها هستند ونهایتاً انگشتـان دست به عنـوان راهنمایی برای چشم، پس سعی کـنید موقع درس خوانـدن باصدای بلند درس نخوانیـد، صـــندلی را تـــکان ندهید، با موهای خود بازی نکنید و…

تذکر۲: در موقع درس خواندن فقط سعی کـنید مطالب را بفهمید و رابطه‌ی آنها را درک کنید و در مرحله‌ی بعـدی (خلاصه نویسی) مطالب را حفظ کنید.

۴- مرحله‌ی خلاصه‌نویسی Record

قبل از آموزش خلاصه نویسی لازم است موارد زیر را یاد آوری کنیم:

  • خلاصه نویسی کار بسیار وقت‌گیر است ولی یک خاصـــیت دارد و آن هم این است که یادگیری را افزایش و فراموشی را کاهش می‌دهد.
  • هر فرد برای هر درس ۵ منبع مطالعاتی دارد که عبارتند از:

الف) کتاب درسی

ب) جزوه ی معلم سر کلاس

ج) جزوه ی معلم کلاس کنکور یا تقویتی یا معلم خصوصی

د)کتاب کمک آموزشی

ه) مجموعه های تستی موجود در بازار.

که ۷۰درصد مطالب این منابع با یکدیگر مشترک هستند ولی هر فرد برای دوره کردن مطالب نیاز دارد که هر منبع را مطالعه کند ولی اگر به کمک خلاصه‌نویسی این ۵منبع را به یک جزوه تبدیل کند، می‌تواند چندین بار آن را دوره کرده و به طور چشم‌گیری در وقت صرفه جوئی کند.

  • خلاصه نویسی در ۲ زمان صورت می گیرد:

الف) حین مطالعه: یعنی همان موقع که درس می خوانید، پارگراف به پاراگراف کتاب را خلاصه و یادداشت می‌کنید.

ب) پس از مرور سوم، همان مرحله (Refreshment) می‌باشد.

  • خلاصه نویسی بهتر است در کاغذ کلاسور انجام شود که در صورت ایجاد تغییرات، به راحتی این کار انجام دهید و در ضمن نسبت به دفتر فضای بیشتری برای رسم درخت حافظه و طرح‌های خلاصه نویسی دارد.
ویژگیهای خلاصه نویسی:
  • در خلاصه نویسی باید سعی کنید فعل‌ها را حذف کنید.
  • تابع متن اصلی باشد.(۴۰صفحه را به ۱۰صفحه تبدیل کنید)
  • جامع و مانع باشد، یعنی تمام نکات مهم را دربرگیرد و نکات زاید را هم نداشته باشد.
  • رنگی باشد بهتر است که لایه‌های اول با رنگ‌های گرم (قرمز و سبز) باشد و توضیحات آن با رنگ‌های سرد (مشکی وآبی)باشد.
  • با استفاده از علامت‌های اختصاری باشد. مثل:pr به جای پروتئین
  • براساس نمودار شعاعی، درخت حافظه و طرح شبکه‌ای مغز باشد.

وقتی خلاصه نویسی درس تمام شد، مطالب خلاصه شده را یکبار دوره کرده و در ذهن خود مرور کنید.

۵- مرحله‌ی مرور کردن   Review
  • مرحله مرور کردن یا آزمون در پایان هر فصل انجام می‌گیرد.
  • در اینجا به مرور موضوعات اصلی و نکات مهم و نیز ارتباط مفاهیم مختلف به یکدیگر می‌پردازیم و در صورت برخورد با موضوعات مورد اشکال به متن کتاب مراجعه می‌کنیم.
  • یکی از راه‌های کمک به این مرحله پاسخگویی به سؤالات و تمرینات پایان فصل است. در صورت عدم وجود سؤال در پایان فصل شما می‌توانید خود به طراحی سؤال و آزمایش خود بپردازید و بدین ترتیب قبل از اینکه معلم شما را بیآزماید شما پیشاپیش این کار را کرده‌اید. اجرای این مرحله می‌تواند مقداری از اضطراب  امتحان را کاهش دهد
  • مهم ترین قسمت مطالعه که سبب ثبت اطلاعات در لایه های زیرین ذهن می‌شود و جلوی فراموشی را می گیرد، مرور کردن است. بطوری که پیشینیان معتقد بودند: الدَّرْ‍سُ حَرْف وَالتکْرارُاَلْف
زمانهای مرور:
  1. یک روز بعد: که فراموشی را تا ۱هفته به تأخیر می اندازد.
  2. یک هفته بعد: که فراموشی را تا ۱ماه به تأخیر می اندازد.
  3. یک ماه بـعد: که فراموشی را تا ۴ماه به تأخیر می اندازد.
  4. ۴ مـاه بــعد: که فراموشی را تا ۱سال به تأخیر می اندازد.
۶- مرحله‌ی از برکردن (مرور ذهنی)  Recite
  • در این مرحله فرد سعی می‌کند بدون مراجعه به کتاب و از حفظ به یادآوری مطالب خوانده شده بپردازد و بار دیگر به سؤالهایی که خود مطرح کرده پاسخ دهد.
  • در اینجا فرد باید بتواند مطالب آموخته شده را در قالب کلمات برای خود بیان کند. در غیر این صورت لازم است که مجدداً به خواندن مطالبی که آموخته نشده بپردازد.
  • مرحله از حفظ گفتن در پایان هر بخش انجام می گیرد و وقتی بخش‌های یک فصل به اتمام رسید، به مرحله مرور کردن یا آزمون وارد می‌شویم.
  • در موقع مرور درباره خلاصه‌نویسی‌ها تفکر کرده، آنـــــها را از بر می‌کنیم و سازمان آن را بخاطر می‌سپاریم.
۷- مرحله‌ی تازه کردن مطالعه Refreshment

بعد از مرور سوم یعنی زمانـــی که تقریبــاً درس را کامل یاد گرفته و متوجه مفاهیم اصلی و نکات مهم آن شدید، خلاصه نویسی‌های خود را با کتاب و جــــزوه مطابقت می‌دهید، اگر نکته‌ای را کم نوشته اید، اضافه می‌کنید.اگر مطلبی زائد است، حذف می‌کــــــنید و خلاصه‌های خود را کامل می‌کنید.

 

روش مطالعه

روش مطالعه   MRPQ5RTR

 ۱-  انگیزش motivation  

آنچه برنده‌ها را از بازنده ها متمایز می‌سازد همان میزان انگیزه و علاقه آنها به انجام کار است. از عوامل مهم انگیزش عبارتند از :

  • تعیین و تبین هدف و توجه دائمی به آن: فرد بداند زحمتی که امروز می کشد فردایی روشن برای او رقم خواهد زد, هیچ مشکلی نمی تواند او را از صحنه بدر کند.
  • شناخت نسبت به موضوع یادگیری : شناخت جوانب و کاربرد‌های هر درس , مثلا اگر از درس شیمی خوشش نمی آید به کاربردهای این درس در صنعت و زندگی توجه کند .

۲- آمادگی  readiness

  • برای مطالعه کردن مانند هر کار دیگری , یک سری مقدمات لازم است .
  • یک رکن اساسی مطالعه داشتن آرامش روحی و ذهنی و تمرکز حواس است .
۳- پیش مطالعه  preview

کتابی را که برای خواندن انتخاب می کنید باید حجیم بودن آن , سختی و آسانی و نام نویسنده و …… را بدانید .

۴- سؤال گذاری  question
  • یک اندیشه خلاق از پی سؤالات خلاق بر می آید .
  • سؤال گذاری قبل از خواندن، تمرکز حواس را افزایش می‌دهد.
  • قبل از اینکه درس یا مطالب خاصی را بخوانید به سؤال‌های مطرح شده آن قسمت دقت کنید.
۵- خواندن اصلی  read   
  • در این مرحله کتابی را که برای مطالعه انتخاب کرده‌اید, برداشته قبل از خواندن دقیق , مراحل چهار گانه بالا را به کار بگیرید .
  • فصل یا تعداد صفحاتی را که می‌خواهید امروز مطالعه کنید را مشخص کنید, زمان مطالعه را مشخص کنید و به نکات فرعی و استثنائی و پاورقی ها دقت کنید .
۶- یادداشت برداری  record      

خواندن بدون یادداشت برداری بدترین روش مطالعه محسوب می شود و باعث حواس پرتی , خستگی , انفعال در برابر کتاب , تنفر از درس بخصوص دروس فکری می شود.

۷- تعریف , باز گوئی , خود تدریسی  Recitation

سؤالاتی را از خود بپرسید , به صورت کتبی یا شفاهی جواب دهید و نقاط ضعف خود را یاداشت کنید و در جهت رفع آنها تلاش کنید .

۸- دوره کردن  review

پس از پایان هر فصل کتاب باید آن را با حوصله و به سرعت مرور کنیم تا مطالب در حافظه دراز مدت حک شوند و جای فرار برایشان باقی نماند .

۹- فکر کردن, تعمق و پژوهش  reading      
  • به طور خلاصه و به عنوان مثال , ارتباط بین داده ها و کمیت ها را در فرمولها کشف می کنید ، و شما در این مرحله باید یک کاشف به تمام معنا باشید .
  • از خود سؤال کنید ؛ آیا فقط همین عناصر دارای این خصوصیت بخصوصند یا نه .
۱۰- آزمون test
  • امتحان چیزی به جز ارزیابی داده ها نیست .
  • بارها از خود امتحان بگیرید و نتایج هر امتحان را یاداشت کنید و به نقاط ضعف و قوت خود پی ببرید و نقاط ضعف خود را اصلاح کنید .
۱۱- مرور  review
  • پس از خواندن مطلبی و فرا گرفتن آن , فراموشی آن مطلب به سرعت آغاز می شود .
  • بعد از آخرین مرور یک هفته بعد , سپس یک ماه بعد و دو ماه بعد به همین ترتیب ادامه دهید تا مطالب در ذهن شما به همان تازگی روز اول باقی بماند .

روش مطالعه SQ3R

این روش توسط فرانسیس. پی . رابینسون در سال ۱۹۴۶ در دانشگاه ایالتی اوهایو مطرح شد و شامل پنج مرحله است و تقریبا روشی شبیه به روش پس ختام است .

مراحل این روش عبارتند از :

  1. مرور یا بررسی رئوس مطالب  SERVEY
  2. پرسش  QUESTION    
  3. خواندن  READ
  4. از بر گفتن  RECITE
  5. دوره یا تجدید نظر کردن  REVIEW     
۱- مرور یا بررسی رئوس مطالب  SERVEY

ابتدا عناوین کلی یا رئوس مطالب هر فصل را بخوانید .

۲- پرسش  QUESTION    
  • چنانچه فصل مورد مطالعه شما سؤال‌هایی دارد بکوشید آن ها را پاسخ دهید .
  • در غیر این صورت سعی کنید . با توجه به رئوس مطالب خودتان سؤال هایی را طرح کنید .
۳- خواندن READ

به دقت متن را با توجه به جدول ها ‏‏‏‏‎، نمودارها ، تفاسیر و … بخوانید و سعی کنید سؤال های قبلی را پاسخ دهید .

  • خواندن یک کتاب درسی با خواندن یک رمان متفاوت است و مستلزم این می‌باشد که به تدریج که پیش می‌روید از خودتان سؤال کنید تا مطمئن شوید آن چه را خوانده اید فهمیده اید .
  • بعضی اغلب می‌گویند همین که کتاب را زمین می‌گذاریم آن چه را که خوانده ایم فراموش می کنیم ، خوب است ، به خود تذکر دهید که به یاد آورید و به منظور به خاطر سپردن بخوانید .
  • حتما به کلمات وعباراتی که درشت تر ، رنگی ، خوابیده و یا به گونه‌ای متفاوت نوشته شده است دقت کنید ، زیرا این امر به منظور یادآوری مهم بودن آن ها صورت گرفته است.
۴- از بر گفتن  RECITE

مطالب را برای خود یا دوستانتان از بر بگویید.

این امر به جلوگیری از فراموشی و تسلط شما بر موضوع یاد گرفته شده کمک می کند .

۵- دوره یا تجدید نظر کردن  REVIEW
  • مرور مکرر در یادآوری بسیار مهم است .
  • بهترین اوقات دوره کردن بعد از اولین مطالعه و درست قبل از امتحان است .
  • اغلب افراد به فواصل مطالب را دو یا سه بار دوره می کنند. هر دوره شامل دوباره خواندن و از بر گفتن است .
موانع مطالعه:
  • بی علاقگی وناآشنائی نسبت به موضوع.
  • عدم تمرکز حواس.

هرگز وجود حاضر و غایب شنیده‌ای    من درمیان جمع و دلم جای دیگر است.

  • رعایت نکردن آداب و شرایط مطالعه.
  • توجه نکردن به مراحل و روش مطالعه.
  • بی نظمی در مطالعه.
  • کمی فکری به جای کیفی نگری.

  چه مقدار فهمیده ام، نه آنکه چه مقدار خوانده ام.

  • شخصیت گرایی به جای حقیقت گرایی.

    توجه به آنچه گفته شده، نه آن کسی که گفته است.

  • نوع نوشته و ظاهر کتاب.
  • یکنواختی موضوع و مدت مطالعه.
  • تأکید روان شناسان:بهره وری کیفی وکامل از یک موضوع با مطالعه ای در حدود ۳۰دقیقه .
  • پس از مدت ۱.۵ تا ۲ ساعت خواندن استراحت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیشنهاد می شود.
  • پس از رفع خستگی با تغییر نوع کتاب یا موضوع، مجدداًبه مطالعه مشغول شوید.
  • راهنما نداشتن.
شرط پیروزی:
  • اعتماد به نفس
  • کنترل اضطراب
  • اطمینان به موفقیت
نحوه ی ایجاد عادت جدید:
  • سنگ بزرگ را بر ندارید.
  • در موقع ایجاد عادت جدید راندمان بین ۲۱ تا ۴۰ روز کاهش پیدا می کند.
  • منتظر نقطه‌ی آغاز برای شروع تحول جدید نباشید.

با آرزوی موفقیت

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید

فهرست
0

Your Cart